Abai — Bırınşı söz (Qara sözder)
Derekköz: legacy/replace/Samples/Abay Qara sozderi.txt, lines 1–9
Tüpnuska (kirill)
Бірінші сөз
Бұл жасқа келгенше жақсы өткіздік пе, жаман өткіздік пе, әйтеуір бірталай өмірімізді өткіздік: алыстық, жұлыстық, айтыстық, тартыстық - әурешілікті көре-көре келдік. Енді жер ортасы жасқа келдік: қажыдық, жалықтық; қылып жүрген ісіміздің баянсызын, байлаусызын көрдік, бәрі қоршылық екенін білдік. Ал, енді қалған өмірімізді қайтіп, не қылып өткіземіз? Соны таба алмай өзім де қайранмын.
Ел бағу? Жоқ, елге бағым жоқ. Бағусыз дертке ұшырайын деген кісі бақпаса, не албыртқан, көңілі басылмаған жастар бағамын демесе, бізді құдай сақтасын!
Мал бағу? Жоқ, баға алмаймын. Балалар өздеріне керегінше өздері бағар. Енді қартайғанда қызығын өзің түгел көре алмайтұғын, ұры, залым, тілемсектердің азығын бағып беремін деп, қалған аз ғана өмірімді қор қылар жайым жоқ.
Ғылым бағу? Жоқ, ғылым бағарға да ғылым сөзін сөйлесер адам жоқ. Білгеніңді кімге үйретерсің, білмегеніңді кімнен сұрарсың? Елсіз-күнсізде кездемені жайып салып, қолына кезін алып отырғанның не пайдасы бар? Мұңдасып шер тарқатысар кісі болмаған соң, ғылым өзі - бір тез қартайтатұғын күйік.
Софылық қылып, дін бағу? Жоқ, ол да болмайды, оған да тыныштық керек. Не көңілде, не көрген күніңде бір тыныштық жоқ, осы елге, осы жерде не қылған софылық?
Балаларды бағу? Жоқ, баға алмаймын. Бағар едім, қалайша бағудың мәнісін де білмеймін, не болсын деп бағам, қай елге қосайын, қай харекетке қосайын? Балаларымның өзіне ілгері өмірінің, білімінің пайдасын тыныштықпенен керерлік орын тапқаным жоқ, қайда бар, не қыл дерімді біле алмай отырмын, не бол деп бағам? Оны да ермек қыла алмадым.
Ақыры ойладым: осы ойыма келген нәрселерді қағазға жаза берейін, ақ қағаз бен қара сияны ермек қылайын, кімде-кім ішінен керекті сөз тапса, жазып алсын, я оқысын, керегі жоқ десе, өз сөзім өзімдікі дедім де, ақыры осыған байладым, енді мұнан басқа ешбір жұмысым жоқ.
QazaqKey
Birinshi söz
Bul zhaska kelgenshe zhaksy ötkizdik pe, zhaman ötkizdik pe, äjtewir birtalaj ömirimizdi ötkizdik: alystyk, zhulystyk, ajtystyk, tartystyk - äwreshilikti köre-köre keldik. Endi zher ortasy zhaska keldik: kazhydyk, zhalyktyk; kylyp zhürgen isimizdiñ bajansyzyn, bajlawsyzyn kördik, bäri korshylyk ekenin bildik. Al, endi kalgan ömirimizdi kajtip, ne kylyp ötkizemiz? Sony taba almaj özim de kajranmyn.
El baguw? Zhok, elge bagym zhok. Baguwsyz dertke ushyrajyn degen kisi bakpasa, ne albyrtkan, köñili basylmagan zhastar bagamyn demese, bizdi kudaj saktasyn!
Mal baguw? Zhok, baga almajmyn. Balalar özderine kereginshe özderi bagar. Endi kartajganda kyzygyn öziñ tügel köre almajtugyn, ury, zalym, tilemsekterdiñ azygyn bagyp beremin dep, kalgan az gana ömirimdi kor kylar zhajym zhok.
Gylym baguw? Zhok, gylym bagarga da gylym sözin söjleser adam zhok. Bilgeniñdi kimge üjretersiñ, bilmegeniñdi kimnen surarsyñ? Elsiz-künsizde kezdemeni zhajyp salyp, kolyna kezin alyp otyrgannyñ ne pajdasy bar? Muñdasyp sher tarkatysar kisi bolmagan soñ, gylym özi - bir tez kartajtatugyn küjik.
Sofylyk kylyp, din baguw? Zhok, ol da bolmajdy, ogan da tynyshtyk kerek. Ne köñilde, ne körgen küniñde bir tynyshtyk zhok, osy elge, osy zherde ne kylgan sofylyk?
Balalardy baguw? Zhok, baga almajmyn. Bagar edim, kalajsha baguwdyñ mänisin de bilmejmin, ne bolsyn dep bagam, kaj elge kosajyn, kaj khareketke kosajyn? Balalarymnyñ özine ilgeri ömiriniñ, biliminiñ pajdasyn tynyshtykpenen kererlik oryn tapkanym zhok, kajda bar, ne kyl derimdi bile almaj otyrmyn, ne bol dep bagam? Ony da ermek kyla almadym.
Akyry ojladym: osy ojyma kelgen närselerdi kagazga zhaza berejin, ak kagaz ben kara syjany ermek kylajyn, kimde-kim ishinen kerekti söz tapsa, zhazyp alsyn, ja okysyn, keregi zhok dese, öz sözim özimdiki dedim de, akyry osygan bajladym, endi munan baska eshbir zhumysym zhok.
«Ortak türki älipbiji (CTA)»
Birinşi söz
Būl jasqa kelgenşe jaqsı ötkizdik pe, jaman ötkizdik pe, äyteuir birtalay ömirimizdi ötkizdik: alıstıq, jūlıstıq, aytıstıq, tartıstıq - äureşilikti köre-köre keldik. Endi jer ortası jasqa keldik: qajıdıq, jalıqtıq; qılıp jürgen isimizdiñ baiansızın, baylausızın kördik, bäri qorşılıq ekenin bildik. Al, endi qalğan ömirimizdi qaytip, ne qılıp ötkizemiz? Sonı taba almay özim de qayranmın.
El bağu? Joq, elge bağım joq. Bağusız dertke ūşırayın degen kisi baqpasa, ne albırtqan, köñili basılmağan jastar bağamın demese, bizdi qūday saqtasın!
Mal bağu? Joq, bağa almaymın. Balalar özderine kereginşe özderi bağar. Endi qartayğanda qızığın öziñ tügel köre almaytūğın, ūrı, zalım, tilemsekterdiñ azığın bağıp beremin dep, qalğan az ğana ömirimdi qor qılar jayım joq.
Ğılım bağu? Joq, ğılım bağarğa da ğılım sözin söyleser adam joq. Bilgeniñdi kimge üyretersiñ, bilmegeniñdi kimnen sūrarsıñ? Elsiz-künsizde kezdemeni jayıp salıp, qolına kezin alıp otırğannıñ ne paydası bar? Mūñdasıp şer tarqatısar kisi bolmağan soñ, ğılım özi - bir tez qartaytatūğın küyik.
Sofılıq qılıp, din bağu? Joq, ol da bolmaydı, oğan da tınıştıq kerek. Ne köñilde, ne körgen küniñde bir tınıştıq joq, osı elge, osı jerde ne qılğan sofılıq?
Balalardı bağu? Joq, bağa almaymın. Bağar edim, qalayşa bağudıñ mänisin de bilmeymin, ne bolsın dep bağam, qay elge qosayın, qay hareketke qosayın? Balalarımnıñ özine ilgeri ömiriniñ, biliminiñ paydasın tınıştıqpenen kererlik orın tapqanım joq, qayda bar, ne qıl derimdi bile almay otırmın, ne bol dep bağam? Onı da ermek qıla almadım.
Aqırı oyladım: osı oyıma kelgen närselerdi qağazğa jaza bereyin, aq qağaz ben qara siianı ermek qılayın, kimde-kim işinen kerekti söz tapsa, jazıp alsın, ia oqısın, keregi joq dese, öz sözim özimdiki dedim de, aqırı osığan bayladım, endi mūnan basqa eşbir jūmısım joq.