Abai — Bırınşı söz (Qara sözder)
Source: legacy/replace/Samples/Abay Qara sozderi.txt, lines 1–9
Original (Cyrillic)
Бірінші сөз
Бұл жасқа келгенше жақсы өткіздік пе, жаман өткіздік пе, әйтеуір бірталай өмірімізді өткіздік: алыстық, жұлыстық, айтыстық, тартыстық - әурешілікті көре-көре келдік. Енді жер ортасы жасқа келдік: қажыдық, жалықтық; қылып жүрген ісіміздің баянсызын, байлаусызын көрдік, бәрі қоршылық екенін білдік. Ал, енді қалған өмірімізді қайтіп, не қылып өткіземіз? Соны таба алмай өзім де қайранмын.
Ел бағу? Жоқ, елге бағым жоқ. Бағусыз дертке ұшырайын деген кісі бақпаса, не албыртқан, көңілі басылмаған жастар бағамын демесе, бізді құдай сақтасын!
Мал бағу? Жоқ, баға алмаймын. Балалар өздеріне керегінше өздері бағар. Енді қартайғанда қызығын өзің түгел көре алмайтұғын, ұры, залым, тілемсектердің азығын бағып беремін деп, қалған аз ғана өмірімді қор қылар жайым жоқ.
Ғылым бағу? Жоқ, ғылым бағарға да ғылым сөзін сөйлесер адам жоқ. Білгеніңді кімге үйретерсің, білмегеніңді кімнен сұрарсың? Елсіз-күнсізде кездемені жайып салып, қолына кезін алып отырғанның не пайдасы бар? Мұңдасып шер тарқатысар кісі болмаған соң, ғылым өзі - бір тез қартайтатұғын күйік.
Софылық қылып, дін бағу? Жоқ, ол да болмайды, оған да тыныштық керек. Не көңілде, не көрген күніңде бір тыныштық жоқ, осы елге, осы жерде не қылған софылық?
Балаларды бағу? Жоқ, баға алмаймын. Бағар едім, қалайша бағудың мәнісін де білмеймін, не болсын деп бағам, қай елге қосайын, қай харекетке қосайын? Балаларымның өзіне ілгері өмірінің, білімінің пайдасын тыныштықпенен керерлік орын тапқаным жоқ, қайда бар, не қыл дерімді біле алмай отырмын, не бол деп бағам? Оны да ермек қыла алмадым.
Ақыры ойладым: осы ойыма келген нәрселерді қағазға жаза берейін, ақ қағаз бен қара сияны ермек қылайын, кімде-кім ішінен керекті сөз тапса, жазып алсын, я оқысын, керегі жоқ десе, өз сөзім өзімдікі дедім де, ақыры осыған байладым, енді мұнан басқа ешбір жұмысым жоқ.
QazaqKey
Birinshi söz
Bul zhaska kelgenshe zhaksy ötkizdik pe, zhaman ötkizdik pe, äjtewir birtalaj ömirimizdi ötkizdik: alystyk, zhulystyk, ajtystyk, tartystyk - äwreshilikti köre-köre keldik. Endi zher ortasy zhaska keldik: kazhydyk, zhalyktyk; kylyp zhürgen isimizdiñ bajansyzyn, bajlawsyzyn kördik, bäri korshylyk ekenin bildik. Al, endi kalgan ömirimizdi kajtip, ne kylyp ötkizemiz? Sony taba almaj özim de kajranmyn.
El baguw? Zhok, elge bagym zhok. Baguwsyz dertke ushyrajyn degen kisi bakpasa, ne albyrtkan, köñili basylmagan zhastar bagamyn demese, bizdi kudaj saktasyn!
Mal baguw? Zhok, baga almajmyn. Balalar özderine kereginshe özderi bagar. Endi kartajganda kyzygyn öziñ tügel köre almajtugyn, ury, zalym, tilemsekterdiñ azygyn bagyp beremin dep, kalgan az gana ömirimdi kor kylar zhajym zhok.
Gylym baguw? Zhok, gylym bagarga da gylym sözin söjleser adam zhok. Bilgeniñdi kimge üjretersiñ, bilmegeniñdi kimnen surarsyñ? Elsiz-künsizde kezdemeni zhajyp salyp, kolyna kezin alyp otyrgannyñ ne pajdasy bar? Muñdasyp sher tarkatysar kisi bolmagan soñ, gylym özi - bir tez kartajtatugyn küjik.
Sofylyk kylyp, din baguw? Zhok, ol da bolmajdy, ogan da tynyshtyk kerek. Ne köñilde, ne körgen küniñde bir tynyshtyk zhok, osy elge, osy zherde ne kylgan sofylyk?
Balalardy baguw? Zhok, baga almajmyn. Bagar edim, kalajsha baguwdyñ mänisin de bilmejmin, ne bolsyn dep bagam, kaj elge kosajyn, kaj khareketke kosajyn? Balalarymnyñ özine ilgeri ömiriniñ, biliminiñ pajdasyn tynyshtykpenen kererlik oryn tapkanym zhok, kajda bar, ne kyl derimdi bile almaj otyrmyn, ne bol dep bagam? Ony da ermek kyla almadym.
Akyry ojladym: osy ojyma kelgen närselerdi kagazga zhaza berejin, ak kagaz ben kara syjany ermek kylajyn, kimde-kim ishinen kerekti söz tapsa, zhazyp alsyn, ja okysyn, keregi zhok dese, öz sözim özimdiki dedim de, akyry osygan bajladym, endi munan baska eshbir zhumysym zhok.
Official (2021)
Bırınşı söz
Būl jasqa kelgenşe jaqsy ötkızdık pe, jaman ötkızdık pe, äiteuır bırtalai ömırımızdı ötkızdık: alystyq, jūlystyq, aitystyq, tartystyq - äureşılıktı köre-köre keldık. Endı jer ortasy jasqa keldık: qajydyq, jalyqtyq; qylyp jürgen ısımızdıñ baiansyzyn, bailausyzyn kördık, bärı qorşylyq ekenın bıldık. Al, endı qalğan ömırımızdı qaitıp, ne qylyp ötkızemız? Sony taba almai özım de qairanmyn.
El bağu? Joq, elge bağym joq. Bağusyz dertke ūşyraiyn degen kısı baqpasa, ne albyrtqan, köñılı basylmağan jastar bağamyn demese, bızdı qūdai saqtasyn!
Mal bağu? Joq, bağa almaimyn. Balalar özderıne keregınşe özderı bağar. Endı qartaiğanda qyzyğyn özıñ tügel köre almaitūğyn, ūry, zalym, tılemsekterdıñ azyğyn bağyp beremın dep, qalğan az ğana ömırımdı qor qylar jaiym joq.
Ğylym bağu? Joq, ğylym bağarğa da ğylym sözın söileser adam joq. Bılgenıñdı kımge üiretersıñ, bılmegenıñdı kımnen sūrarsyñ? Elsız-künsızde kezdemenı jaiyp salyp, qolyna kezın alyp otyrğannyñ ne paidasy bar? Mūñdasyp şer tarqatysar kısı bolmağan soñ, ğylym özı - bır tez qartaitatūğyn küiık.
Sofylyq qylyp, dın bağu? Joq, ol da bolmaidy, oğan da tynyştyq kerek. Ne köñılde, ne körgen künıñde bır tynyştyq joq, osy elge, osy jerde ne qylğan sofylyq?
Balalardy bağu? Joq, bağa almaimyn. Bağar edım, qalaişa bağudyñ mänısın de bılmeimın, ne bolsyn dep bağam, qai elge qosaiyn, qai hareketke qosaiyn? Balalarymnyñ özıne ılgerı ömırınıñ, bılımınıñ paidasyn tynyştyqpenen kererlık oryn tapqanym joq, qaida bar, ne qyl derımdı bıle almai otyrmyn, ne bol dep bağam? Ony da ermek qyla almadym.
Aqyry oiladym: osy oiyma kelgen närselerdı qağazğa jaza bereiın, aq qağaz ben qara siiany ermek qylaiyn, kımde-kım ışınen kerektı söz tapsa, jazyp alsyn, ia oqysyn, keregı joq dese, öz sözım özımdıkı dedım de, aqyry osyğan bailadym, endı mūnan basqa eşbır jūmysym joq.